«Βωμός του Ψυχικού»

Δίπλα στην παλαιά όχθη του Ευρώτα, στη ΝΑ πλευρά της σύγχρονης Σπάρτης, εντοπίζεται ο επονομαζόμενος «βωμός του Ψυχικού». Πρόκειται για ιδιότυπο, από αρχιτεκτονικής άποψης, μνημείο, διαστάσεων 17,60 Χ 14,10 μέτρων με ορθογώνια κάτοψη, κατασκευασμένο από μεγάλες κροκαλοπαγείς λιθοπλίνθους. Το οικοδόμημα είχε είσοδο από τη Β/ΒΑ πλευρά του, όπου σήμερα φαίνεται άνοιγμα πλάτους 9 μέτρων. Ο Ν/ΝΔ τοίχος είχε πλάτος 7 μέτρων στα δύο άκρα του και 5 μέτρων στο κεντρικό τμήμα, όπου ο ανασκαφέας Χρ. Χρήστου θεωρεί ότι υπήρχε εξέδρα. Στο χώρο αυτό της εξέδρας και κάτω από τον ανώτερο δόμο, υπήρχε γέμισμα από μικρούς αργούς λίθους και κονίαμα ανάμεσα στις δύο παρειές του τοίχου. Χρήση κονιάματος είχε διαπιστωθεί κατά την ανασκαφή σε ορισμένα άλλα σημεία του οικοδομήματος που θεωρήθηκε μεταγενέστερη επέμβαση. Σε δοκιμαστική επίσης τομή που πραγματοποιήθηκε στο δυτικό τμήμα του βόρειου τοίχου και σε χώρο που θα πρέπει να υπήρχε λιθόπλινθος που δεν σώζεται σήμερα, εντοπίστηκε, σε κατώτερο επίπεδο, τμήμα τοίχου με κονίαμα, το οποίο ο ανασκαφέας χρονολόγησε στους ρωμαϊκούς χρόνους. 

Η ανασκαφική έρευνα του μνημείου, η οποία δεν έχει ολοκληρωθεί, αποκάλυψε σε απόσταση 1,60 μ. βόρεια της «εξέδρας», κιβωτιόσχημο τάφο των ρωμαϊκών χρόνων, κατασκευασμένο από στρώσεις πλίνθων εναλλάξ με κονίαμα. Ο τάφος, που βρέθηκε κενός, θεωρήθηκε ότι ανήκει σε μεταγενέστερη χρονολογικά χρήση του χώρου. Γύρω του βρέθηκαν τμήματα μαρμάρινων αγαλματίων και άλλων γλυπτών, ανάμεσα στα οποία θραύσματα πλακών με ανάγλυφες παραστάσεις ανθεμίων, που ο ανασκαφέας συγκρίνει με τις παραστάσεις ανθεμίων σε λακωνικά ανάγλυφα ή σε αττικές σαρκοφάγους των ρωμαϊκών χρόνων. Λίγο βορειότερα του τάφου, στο κέντρο περίπου του χώρου, η ανασκαφική έρευνα είχε αποκαλύψει λιθόπλινθο, ο οποίος θεωρήθηκε ως βάση όπου έβαινε άγαλμα ή στήλη. Ο λιθόπλινθος αυτός φαίνεται ότι πατούσε επίσης πάνω σε στρώμα κονιάματος, όπως υποδεικνύουν τα ίχνη του στο κατώτερο τμήμα της νότιας πλευράς του λίθου.

Σύμφωνα με τον ανασκαφέα, το κτήριο που μπορεί να χρονολογηθεί σους ελληνιστικούς ή παλαιότερους χρόνους, παρουσιάζει αναλογίες με τους μεγάλους βωμούς της Μικράς Ασίας αλλά και με το Αμυκλαίο και πρέπει να ταυτιστεί με κάποιο παρόδιο ιερό κατά μήκος  της οδού προς τη Θεράπνη, πιθανότατα εκείνο του Διός Πλουσίου. Για τη χρήση όμως του μνημείου έχουν διατυπωθεί και άλλες απόψεις. Έτσι, ορισμένοι μελετητές θεωρούν ότι πρόκειται για ρωμαϊκή ταφή μέσα σε μνημειακή κατασκευή που θα πρέπει να συνδεθεί με μια αγροικία της ρωμαϊκής εποχής (Cartledge και  Spawforth), άλλοι το ταυτίζουν με λέσχη (Nafissi), ενώ σύμφωνα με την πιο πρόσφατη άποψη το μνημείο πρέπει να ταυτιστεί με το αναφερόμενο από τον Παυσανία [ΙΙΙ,  14,  9  και ΙΙΙ,  20,  2] Φοιβαίο όπου λατρευόταν ο Φοίβος Απόλλων και παράλληλα οι Διόσκουροι (Κουρίνου).

Κατά τις πρόσφατες εργασίες, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ανάδειξη /Ανάπλαση αρχαιολογικών χώρων και μνημείων της περιοχής του Ευρώτα στη Σπάρτη», αποκαλύφθηκαν δύο ακόμα καλυβίτες τάφοι της ύστερης αρχαιότητας, κατά μήκος της εξωτερικής παρειάς του νοτιοανατολικού τοίχου. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι οι τοίχοι του κτηρίου είχαν θεμελιωθεί πάνω σε υπόστρωμα από μικρούς αργούς λίθους και κονίαμα, που σε συνδυασμό με το τμήμα του ρωμαϊκού τοίχου που είχε εντοπιστεί κατά την αρχική ανασκαφή σε κατώτερο επίπεδο, οδηγεί σε προβληματισμό επίπεδο, οδηγεί σε προβληματισμό για τη χρονολόγηση του μνημείου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια των εργασιών αποψίλωσης και καθαρισμού εξωτερικά του κτηρίου περισυνελέγη κεραμική της Μέσης Εποχής του Χαλκού, που συσχετίζεται με τα ευρήματα της Μεσοελλαδικής και Πρώιμης Μυκηναϊκής Εποχής, τα οποία έχουν εντοπιστεί στην όμορη προς δυσμάς ιδιοκτησία (βλ. παραπάνω).

Ο επισκέπτης εισέρχεται σήμερα στο χώρο από τα Β/ΒΑ, όπου βρισκόταν και η είσοδος του κτηρίου, και αντικρίζει ένα οικοδόμημα που προκαλεί εντύπωση για τη μνημειακή κατασκευή του, αλλά και για την ιδιότυπη αρχιτεκτονικά κάτοψή του. Εισερχόμενος σε αυτό, βλέπει απέναντί του την κατασκευή της «εξέδρας», ενώ τα λείψανα του ρωμαϊκού τάφου έχουν καταχωθεί για προστασία.

Developed in conjunction with Ext-Joom.com

Terms Of Use   Sitemap