Ιερό της Αθηνάς Χαλκιοίκου

Στη βορειοδυτική πλευρά της ακρόπολης της Σπάρτης, πάνω από το κοίλο του μεταγενέστερου θεάτρου, εντοπίζονται τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα του ιερού της Αθηνάς Χαλκιοίκου. Η θεά ονομαζόταν αρχικά Πολιάς, όπως φαίνεται και από την περίφημη στήλη που απαριθμεί τις νίκες σε αγώνες του Δαμώνος και του γιου του Ενυμακρατίδα και η οποία σήμερα εκτίθεται στο μουσείο της Σπάρτης (Αρ.Ευρ. 440+1025). Όμως, από τα τέλη τουλάχιστον του 5ου αι. π.Χ. η θεά επονομάζεται και χαλκιοίκος (Θουκ. Α 134), ονομασία που οφείλεται στη διακόσμηση του εσωτερικού του ιερού (ή του αγάλματος της θεάς) με χάλκινες ανάγλυφες πλάκες ή ελάσματα.

Κατά τον Παυσανία, η οικοδόμηση του ιερού άρχισε από τον Τυνδάρεω, πατέρα της Ελένης, αλλά δεν ολοκληρώθηκε. Η παράδοση αυτή απηχεί και την αρχαϊκότητα του ιερού σε σχέση με άλλα ιερά της Σπάρτης. Σύμφωνα με τα πορίσματα της ανασκαφικής έρευνας, η πρώτη φάση του ιερού μπορεί να χρονολογηθεί στα γεωμετρικά χρόνια. Ανακαίνησή του έγινε από το λακεδαιμόνιο καλλιτέχνη Γιτιάδα, που έζησε μάλλον κατά το β’ μισό του 6ου αι. π.Χ. και ήταν ταυτόχρονα ποιητής, μουσικός, αρχιτέκτονας και χαλκοπλάστης.

Η ανασκαφή στο χώρο του ιερού των κλασικών χρόνων αποκάλυψε μόνο το νότιο τμήμα του περιβόλου του ναού, μήκους 25,20 μ., με κατεύθυνση Α-Δ, και μικρά τμήματα του αντίστοιχου δυτικού και ανατολικού περιβόλου. Το νότιο τμήμα του περιβόλου, κατασκευασμένο από αδρά επεξεργασμένους πολυγωνικούς λίθους, αποτέλεσε στα μεταγενέστερα χρόνια ανάλημμα για την οικοδόμηση κτηρίων μετά την εγκατάλειψη του ιερού. Στα νότια του περιβόλου και παράλληλα με αυτόν αποκαλύφθηκε τοίχος στωικού οικοδομήματος. Ο ναός της Χαλκιοίκου πρέπει να είχε τη μορφή ενός σηκού και χτίστηκε για να στεγάσει το λατρευτικό άγαλμα της Αθηνάς. Το καθαυτό ναϊκό κτίσμα θα κάλυπτε μάλλον ένα μικρό κομμάτι του χώρου και μέσα στον περίβολο του ιερού θα υπήρχαν και άλλα κτίσματα. Δυστυχώς τα σωζόμενα ερείπια είναι σήμερα λίγα, εξαιτίας της έντονης ανοικοδόμησης του χώρου κατά τα ύστερα ρωμαϊκά και βυζαντινά χρόνια. Όμως κοντά στο νότιο τοίχο του περιβόλου, ανεσκάφη αποθέτης, μέσα στον οποίο βρέθηκαν και τα τμήματα αγάλματος σπαρτιάτη πολεμιστή, που επονομάστηκε Λεωνίδας.

Developed in conjunction with Ext-Joom.com

Terms Of Use   Sitemap